هر واقعيتى قابل حمل است : خداوند هست ، انسان هست ، درخت هست . بنابراين ، احتياج به توضيح خاصى ندارد . 2 - 2 : واژهء « ماهيت » در تعريف ماهيت گفته‌اند : « الماهيه ما يقال فى جواب ما هو » ؛ يعنى ، اگر دربارهء شيئى سؤال كنيم كه « اين چيست ؟ » ، « چه حقيقتى دارد ؟ » در جواب قضيه‌اى گفته مىشود كه محمول آن همان ماهيت شىء است . مثلا دربارهء زيد مىپرسيم : « زيد چيست ؟ چه حقيقتى دارد ؟ » در جواب ، گفته مىشود : « زيد انسان است » ، انسان در اين قضيه محمول است ، پس ماهيت است . دربارهء شىء ديگرى مىپرسيم : « چيست ؟ چه حقيقتى دارد ؟ » يا گفته مىشود : « اسب است » يا « درخت است » يا غيره . پس انسان ، اسب ، درخت و امثال ذلك ماهيت‌اند . « 1 » بر خلاف مفهوم وجود ، مفهوم ماهوى بر همهء واقعيات قابل حمل نيست ؛ هر مفهوم ماهوى تنها بر يك شىء يا گروه خاصى از اشيا صادق است . مفهوم انسان تنها بر افراد انسان صادق است و بر ساير اشيا قابل صدق نيست و مفهوم اسب تنها بر اسبها صادق است و بر افراد انسان و يا ساير اشيا صادق نيست ، پس هر ماهيتى از غيرمصاديق خود سلب مىشود و به تعبير كتاب : « مسلوبة بعضها عن بعض » . به علت همين ويژگى است كه اشيا در ذهن با مفاهيم ماهوى دسته‌بندى مىشوند و هر گروه و دسته‌اى از دسته‌هاى ديگر با ماهيتشان متمايز و جدا مىگردند . از اينجا ، مىتوان دريافت كه مفهوم وجود غير از مفاهيم ماهوى است ، نه عين هيچيك از آنهاست و نه جزء هيچيك ، زيرا چنان كه در فصل اول / 1 گذشت ، مفهوم وجود مفهومى عام و مشترك است كه بر همهء اشيا قابل حمل است ، در حالىكه هيچيك از مفاهيم ماهوى بر همهء اشيا قابل حمل نيستند ، هريك مخصوص به گروه و دستهء خاصى از اشيايند ؛ و واضح است كه مفهوم عام نمىتواند عين مفهوم خاص باشد . علاوه بر اين ، هر مفهوم ماهوى كه در نظر گرفته شود ، مىتوان مفهوم وجود را از آن سلب كرد ؛ يعنى ، سلب آن از ماهيت مستلزم تناقض نيست ؛ مثلا ، قضيهء « انسان موجود نيست » حاوى تناقضى نيست ؛ در حالىكه اگر مفهوم وجود عين مفهوم ماهوى يا جزء آن بود ، سلب وجود از آن مستلزم تناقض بود ، زيرا سلب يك مفهوم يا جزء آن از خودش - مثل « انسان انسان نيست » يا « انسان حيوان نيست » - تناقض است . از اين بحث در كتب فلسفى ، تحت عنوان « زيادة الوجود على الماهيه » ياد مىشود :

--> ( 1 ) - ر . ك . مرحلهء پنجم / فصل اول / 3 - 1 - 1 .